Mirasın Reddi
Özet
Miras, mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden mirasçılara geçer; borçlar da bu geçişin içindedir. Mirasçı, üç aylık süre içinde mirası reddederek bu sonuçtan kurtulabilir. Terekenin borca batık olduğu açıksa ret ayrıca beyan edilmeden de gerçekleşmiş sayılır; ancak uygulamada bunun mahkemece tespiti istenir.
Neden reddedilir
Mirasçılar, mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar (TMK m. 599/1). Bu bütünün içinde yalnız mallar değil borçlar da vardır ve mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur (TMK m. 641/1). Sorumluluk yalnız terekeden çıkanla sınırlı değildir; mirasçının kendi malvarlığına da uzanır.
Bu nedenle terekesi borca batık bir mirasbırakanın mirasçısı olmak, hiçbir şey almadan borç üstlenmek anlamına gelebilir. Mirasın reddi, mirasçıya bu sonucu reddetme imkânı verir: red, mirasçılık sıfatını geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırır.
Ret, terekenin borca batık olması dışındaki sebeplerle de yapılabilir; kanun ret için gerekçe aramaz. Mirasçı, mirası kayıtsız şartsız reddettiğini beyan etmekle yetinir. Kayda, şarta veya kısmi redde bağlanan beyanlar geçersizdir.
Süre: üç ay ve başlangıcı
Miras, üç ay içinde reddolunabilir (TMK m. 606/1). Bu süre hak düşürücüdür: geçtikten sonra ret yapılamaz ve mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır (TMK m. 610/1).
Sürenin başlangıcı mirasçının türüne göre değişir. Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m. 606/2).
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, yasal ve atanmış mirasçılara tanınmış olan ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m. 615). Ayrıca resmî defter tutulması istenmişse, defterin tamamlanmasından sonra mirasçılara ayrı bir düşünme ve beyan süresi tanınır (TMK m. 626 vd.).
Hükmen ret ile gerçek ret
Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Buna uygulamada hükmen ret denir. Burada mirasçının bir beyanda bulunmasına gerek yoktur; ret, kanun gereği gerçekleşmiştir ve üç aylık süreye de bağlı değildir.
Buna karşılık alacaklılar mirasçıya karşı takip başlattığında, mirasçının bu durumu ispat etmesi gerekir. Bu yüzden uygulamada mirasçılar, mirasın hükmen reddedilmiş olduğunun tespitini dava eder; dava alacaklılara karşı açılır ve terekenin ölüm tarihindeki borca batıklığı araştırılır. Tespit davası bir süreye bağlı değildir.
Gerçek ret ise beyana bağlıdır: mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m. 609/1). Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Sulh hâkimi, sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder ve ret beyanı özel kütüğüne yazılır (TMK m. 609/3-4).
Reddin sonuçları
Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi, hak sahiplerine geçer (TMK m. 611/1). Yani ret, payı ortadan kaldırmaz; onu bir alt zümreye ya da alt soya kaydırır. Bu nedenle reddin yalnız bir kişi tarafından yapılması çoğu zaman yetmez — borç, reddedenin çocuklarına geçer.
Uygulamadaki en sık hata budur: baba mirası reddeder, borç onun küçük çocuklarına geçer. Küçüklerin adına ret beyanının da süresi içinde yapılması gerekir; velayet altındaki çocuk adına yapılacak ret için mahkeme izni aranan hâller vardır.
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612/1). Tasfiye sonunda bir şey artarsa, bu artık mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir. Böylece mirasçılar borçtan kurtulur, alacaklılar ise terekeden karşılanabildiği ölçüde tatmin edilir.
Reddin düşmesi ve alacaklıların itirazı
Ret hakkı, mirasçının terekeye karışmasıyla düşer. Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı, mirası reddedemez (TMK m. 610/2).
Bu sınır, mirasçıyı hareketsizliğe mahkûm etmez: cenaze giderlerinin karşılanması, malların korunması ve olağan yönetim işleri ret hakkını düşürmez. Düşüren, terekeyi benimsemiş sayılmayı gerektirecek nitelikteki davranışlardır.
Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklıları veya iflâs idaresi, kendilerine yeterli bir güvence verilmediği takdirde, ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali hakkında dava açabilir (TMK m. 617/1). Reddin iptaline karar verilirse miras resmen tasfiye edilir.
Sık sorulanlar
Reddi miras süresi kaç aydır?
Miras üç ay içinde reddolunabilir (TMK m. 606/1). Süre yasal mirasçılar için ölümü öğrenme tarihinden, vasiyetname ile atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar.
Üç aylık süre geçtikten sonra miras reddedilebilir mi?
Gerçek ret yapılamaz; süresi içinde reddedilmeyen miras kayıtsız şartsız kazanılmış olur (TMK m. 610/1). Ancak terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu hâlde miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2) ve bunun tespiti bir süreye bağlı değildir. Önemli sebep varsa sulh hâkimi süreyi uzatabilir (TMK m. 615).
Mirasın reddi nereye başvurularak yapılır?
Ret, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m. 609/1). Hâkim beyanı tutanakla tespit eder ve ret beyanı özel kütüğüne yazılır.
Mirasın bir kısmı reddedilebilir mi?
Reddedilemez. Ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir (TMK m. 609/2); kısmi ya da şarta bağlı ret geçerli değildir. Mirasçı ya tümünü reddeder ya da tümünü kabul etmiş olur.
Mirası reddeden kişinin payı kime geçer?
Yasal mirasçılardan birinin reddi hâlinde onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611/1). Bu çoğu zaman reddedenin altsoyudur; bu nedenle tek kişinin reddi borcu ailenin içinde bir kuşak aşağı kaydırmaktan başka sonuç doğurmayabilir.
Küçük çocuklar adına mirasın reddi nasıl yapılır?
Küçüğün mirası, onu temsil eden ana babası ya da vasisi tarafından süresi içinde reddedilir. Velayet ya da vesayet altındaki kişiler adına yapılacak ret bakımından mahkeme izni aranan hâller vardır; süre kaçırılırsa çocuk mirası kazanmış sayılır.
Tüm mirasçılar reddederse miras ne olur?
En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi hâlinde tereke, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612/1). Tasfiye sonunda artan bir değer olursa, bu mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir.
Hangi davranışlar ret hakkını düşürür?
Terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapmak, tereke mallarını gizlemek veya kendisine mal etmek ret hakkını düşürür (TMK m. 610/2). Cenaze giderlerinin karşılanması ve malların korunması gibi olağan işler ise ret hakkını etkilemez.
Mirası reddeden kişi mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmaya devam eder mi?
Kural olarak etmez; ret, mirasçılık sıfatını ortadan kaldırır. Ancak ölümünden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan malvarlığı değeri almış olan mirasçılar, aldıkları değerle sınırlı olmak üzere sorumluluk altına girebilir (TMK m. 618).
Alacaklılar mirasın reddine itiraz edebilir mi?
Edebilir. Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse alacaklıları veya iflâs idaresi, ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali davası açabilir (TMK m. 617/1).
Dayanaklar
- TMK m. 605Ret hakkı ve borca batık terekede hükmen ret
- TMK m. 606Üç aylık ret süresi ve başlangıcı
- TMK m. 609Ret beyanının sulh mahkemesine yapılması ve kütüğe yazılması
- TMK m. 610Ret hakkının düşmesi ve terekeye karışma
- TMK m. 611Reddedilen payın hak sahiplerine geçmesi
- TMK m. 612Tüm mirasçıların reddi hâlinde iflâs hükümlerine göre tasfiye
- TMK m. 615Sulh hâkiminin ret süresini uzatması
- TMK m. 617, 618Reddin iptali davası ve beş yıl içinde alınan değerler
- TMK m. 641Mirasçıların borçlardan kişisel ve müteselsil sorumluluğu
Not
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; belirli bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki danışmanlığın yerine geçmez. Süreler ve sonuçlar olayın kendi koşullarına göre değişir; mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir.
İlgili konular
Randevu için arayın
Görüşmeler randevu ile yapılır. Pazartesi–Cuma 10:00–17:00.